Neden ve Niçin Kaşınırız? Kaşınmayı Nasıl Durdurabiliriz?

Kaşıntı, kaşınma isteğini ya da refleksini doğuran nahoş histir.

Deri, nosiseptör ya da ağrı reseptörü adı verilen sinir uçlarıyla doludur. Bunların görevi, omuriliğe ya da beyne zarar verme tehlikesi olabilecek uyarıcılara dikkat çekmektir. Bu nöronlara, sinir hücrelerine, hafif bir saldırı olduğunda kaşıntı hissi, şiddetli saldırı olduğunda ise acı hissi duyarız.

Hal böyle olunca, deri üzerindeki sinir uçlarının bazıları acıya, bazıları ise kaşıntıya karşı hassastır.

Kaşıntı, akut ve kronik olmak üzere iki çeşittir.

Akut kaşıntı, böcek ısırığı gibi basit bir şeyle tetiklenen ve çoğumuzun tanıdığı bir kaşıntıdır. Kronik kaşıntı ise, geçmeyen uzun süreli bir kaşıntıdır. Kuru cilt, egzama, sedef ve diğer cilt hastalıkları neden olabilir. Ayrıca, beyin tümörü, multipl skleroz, kronik karaciğer hastalığı, lenfoma, Aids ve hipertiroidi hastalıkları da kronik kaşıntıya yol açabilir.

Bir de psikolojik ve bilişsel etkenler vardır. Örneğin takıntılı bir kaşıntı hissi obsesif kompulsif bozukluk belirtisi olabilir.

Kaşıntı nasıl geçer?

Kaşıntı, kaşıntı hissinin acı veren uyarıcıyla, yani, kaşıma yoluyla azaltılabilir.  Kaşımak, hafif bir ağrı verir ve kaşıntıyı giderir. Kaşınan yere soğuk ya da sıcak uygulamak, acı biberin aktif maddesi olan kapsaisin sürmek, hatta hafif elektrik akımı vermek de işe yarar.

kasinti4Acı ve kaşıntı birbirine karıştırılsa da aralarında belirgin bir fark da vardır. Bir yerimiz acıdığında vücudumuz cevap olarak çekilme refleksi gösterir. Fakat kaşınma refleksi, hissin olduğu yerden uzaklaşmayı değil, dikkati oraya yoğunlaştırmayı gerektiriyor.

Örneğin, vücutta dolaşan bir böceği ya da cilde yapışmış bir bitkiyi uzaklaştırmak için çekilme refleksinden çok, kaşınan yere yoğunlaşma ve kaşıma işlemi işe yarar.

Kaşımak neden iyi geliyor? 

Vücuda zarar veren bir şey olduğunda, örneğin, sivrisinek ısırdığında, hücreler histamin adlı kimyasalı salgılar. Bu salgı derideki nosiseptörleri harekete geçirerek omuriliğe mesaj göndermelerine neden olur. Bu mesaj, omurilik-talamus yoluyla beyne iletilir.

Yapılan bir deneyde, histamin enjekte edildiğinde nöronların hızla uyarı gönderdiği, bir iki kaşıma hareketi uygulandığında bunların yavaşladığı görülmüştür. Yani, kaşıma eylemi omurilik aşamasında işe yarıyor. Zaten beyinde de herhangi bir ‘kaşıntı merkezi’ bulunmuyor.

Kaşınmak, tıpkı esnemek gibi bulaşıcı diyebiliriz. Doktorlar, uyuz hastalarını tedavi ettiklerinde kendilerinde de kaşıntı başladığını söyleyebiliyor. Araştırmacılar, kaşıntı hakkında konuştuklarında dinleyicilerin de kaşınmaya başladığını belirtebiliyor.

Bu arada, kaşıma eylemi başka bir yere uygulandığında acı verebilirken, kaşınan bir yere uygulandığında zevk verebiliyor.

(Visited 6 times, 1 visits today)
1 Yıldız2 Yıldız3 Yıldız4 Yıldız5 Yıldız (Henüz oylanmamış)
Loading...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.